Copyright 2005 REGION JASIELSKI & exe! All Rights Reserved.
YOUR VERY NICE
SLOGAN GOES HERE...
PISMO
SPO£ECZNO-
KULTURALNE
         DWUMIESIÊCZNIK
II WOJNA ¦W.
 
O REDAKCJI   \
NASZE OK£ADKI   \
FORUM   \
NAPISZ DO NAS   \
ROZRYWKA   \
W latach 1940-1941 Niemcy na terenie Stêpiny i Cieszyny wybudowali schron kolejowy oraz chroni±ce go piêæ schronów bierno- bojowych, a tak¿e zaplecze gospodarcze w postaci schronu  maszynowni, obs³uguj±cej ca³y zespó³. G³ówna czê¶æ tej fortyfikacji, czyli schron kolejowy nosi³ nazwê "Führershauptquartier- Anlage Süd". Ma on d³ugo¶æ 382,  a szeroko¶æ 14 metrów. Tor kolejowy znajdowa³ siê w wyprofilowanym zag³êbieniu poni¿ej 1 metra od powierzchni ziemi. Natomiast w schronie technicznym (maszynownia) znajdowa³y siê pomieszczenia filtrów, wentylatorów, kot³ownia, elektrownia, a tak¿e zbiorniki z wod±. Schrony bierno- bojowe by³y tak rozlokowane, ¿e przykrywa³y ogniem podej¶cia do schronu kolejowego. Wszystkie fortyfikacje by³y ¿elbetowe, a grubo¶æ muru schronu kolejowego waha³a siê od 2 do 4,5 metra. Wykonanie tych budowli spoczywa³o na organizacji Todta. Zajmowa³a siê ona równie¿ umocnieniami na linii Zygfryda i na Wale Atlantyckim oraz budow± schronów dla U- bootów. W trakcie stawiania kompleksu pracowa³o tam oko³o 4 tysi±ce ludzi.
Niemieckie Naczelne Dowództwo Wojsk L±dowych wybudowa³o ten zespó³ schronów, aby posiadaæ na tym terenie stanowisko dowodzenia, a tak¿e chroniæ poci±gi sztabowe, czy pancerne. Na kilka tygodni przed realizacj± planu "Barbarossa" (atak na ZSRR),  w dniach 27-28 sierpnia 1941 roku  schron Stêpina-  Cieszyna by³  "¶wiadkiem" spotkania Hitlera z przywódc± faszystowskich W³och Mussolinim. To fakt historyczny. Wprawdzie nie dysponujemy informacjami o tre¶ci i nastêpstwach tego spotkania,ale mo¿na siê domy¶laæ, i¿ dotyczy³o planowanej agresji i udzia³u 8 Armii W³oskiej "w wyprawie krzy¿owej przeciwko bolszewizmowi". Ta w³oska jednostka zosta³a zdziesi±tkowana przez Rosjan. Z 229 tysiêcy ¿o³nierzy i oficerów zginê³o ponad 84 tysi±ce. W pó¼niejszym etapie wojny schron  nie zosta³ wykorzystany jako zabezpieczenie dla ruchomych stanowisk dowodzenia. Wp³yn±³ na to brak zagro¿enia ze strony szybko cofaj±cej siê Armii Czerwonej. W roku 1944 bêd±cy w odwrocie Wehrmacht nie broni³ zespo³u schronów.
Po wojnie mimo wytycznych radzieckiego Sztabu Generalnego nie zniszczono opisywanych tutaj  fortyfikacji. Wed³ug  badacza tego zagadnienia  Bogus³awa Perzyka wi±za³o siê to z czysto obronnym charakterem obiektu Stêpina-  Cieszyna. Przymierza³ siê do wykorzystania schronów Narodowy Bank Polski, jednak¿e  przejê³a je Rolnicza Spó³dzielnia Produkcyjna w Stêpinie. Zorganizowano tam pieczarkarniê.
Do dzisiaj schrony znajduj± siê w ewidencji Obrony Cywilnej, celem wykorzystania na wypadek wojny. Od niedawna gospodarzem schronów jest gmina Frysztak. Zajmuj±ca siê promocj± gminy Frysztak Genowefa Têcza udzieli³a informacji, i¿ obecnie tocz± siê prace zwi±zane z budow± nasypu kolejowego, w dalszym etapie przewidziane s± parkingi, sanitariaty, budynek informacyjno-  kasowy, czy sale dydaktyczne.
Kilkana¶cie kilometrów od Jas³a znajduje siê zespó³ unikalnych fortyfikacji Stêpina-  Cieszyna. Fachowcy zajmuj±cy siê architektur± fortyfikacyjn± twierdz±, i¿ unikalny na skalê europejsk±. Ju¿ rzeszowskich "Profilach" na pocz±tku lat osiemdziesi±tych próbowano  nie¶mia³o sugerowaæ, i¿ mo¿e to byæ nie byle jaka atrakcja turystyczna...
Na ilustracjach: Wagon pancerny z uzbrojeniem mieszanym. Niemiecka lokomotywa pancerna BR 57 z tenderem. Schron kolejowego w Stepinie. (fot.  folder UG Frysztak)
NOWA ATRAKCJA TURYSTYCZNA
Ponad sze¶ædziesiêcioletni poniemiecki tunel, wydr±¿ony w Górze ¯arnowskiej w Strzy¿owie, ma prawie pó³ km d³ugo¶ci i 8 m szeroko¶ci. Od 10 lipca mo¿na go ju¿ zwiedzaæ. W dniu otwarcia, wej¶cia do schronu strzegli ¿o³nierze w strojach z czasów II Wojny ¦wiatowej (w mundurach Wehrmahtu, polskich, alianckich i ubraniach partyzanckich).
Strzy¿owski samorz±d liczy, ¿e wielu turystów bêdzie chcia³o poznaæ zagadkê tego miejsca.Tunel jest czê¶ci± kompleksu fortyfikacji Strzy¿ów - Stêpina. Niemcy wybudowali go w latach 1940-1941. Na terenie tego kompleksu fortyfikacyjnego spotkali siê w 1941 roku Adolf Hitler i Benito Mussolini, w tunelu  bazowa³ poci±g sztabowy Hitlera "Amerika". Po wojnie tunel wykorzystywany by³ do ró¿nych celów, m.in. jako magazyn- Centrali Rybnej, gara¿ Spó³dzielni Transportu Wiejskiego. W 2002 r. wykonano koncepcjê adaptacji tunelu na strzelnicê wojskow±. Do adaptacji nie dosz³o.
Obiekt ma byæ najwiêksz± atrakcj± turystyczn± Strzy¿owa. W ¶rodku obiektu turystów wozi specjalna kolejka. Przy tunelu ma te¿ powstaæ pole namiotowe. Otwarcie tunelu dla turystów po³±czono z obchodami 60 rocznicy zdobycia przez partyzantów mostów na Wis³oku w ¯arnowej k. Strzy¿owa.

Poprzednie

Nastêpne

Najciekawszym pomys³em jest rekonstrukcja fragmentu toru kolejowego z peronami w tunelu i ustawienie w przysz³o¶ci makiety poci±gu sztabowego, a mo¿e i pancernego. Przewidziana jest te¿ otwarta ekspozycja sprzêtu wojskowego. Przeprowadzono ju¿ wstêpne rozmowy z Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.
Na terenie obiektów Stêpina- Cieszyna mo¿na przeprowadziæ ciekaw±, niekonwencjonaln± lekcjê historii, a zwiêkszaj±ca siê z roku na rok liczba turystów ¶wiadczy o tym, ¿e mo¿e to byæ sposób na  promocjê naszego regionu. Bastion Stêpina- Cieszyna ma t± przewagê, ¿e istnieje prawie nienaruszony, a po g³ównym bunkrze Hitlera pozosta³y jedynie szcz±tki napawaj±ce groz± i strachem.
                                                                                         
                                                                                          
                                                                                                                              
Region Jasielski nr 1(37) 2003
G£ÓWNA
ARTYKU£Y
HISTORIA
CMENTARZE Z I W¦
CERKWIE
CZARNI JAS£O
MUZYKA
TWÓRCY LUDOWI
GALERIE
WYSZUKIWARKI/LINKI